Afgelopen week werd er in de Tweede Kamer opnieuw stevig gesproken over online gokken. En als ik het debat van 3 september volg, krijg ik soms het gevoel dat online gokken iets nieuws is. Iets wat ons een paar jaar geleden plotseling is overkomen en waar we nu snel allerlei regels omheen moeten bouwen.
Voor Nederland als gereguleerde markt is online gokken inderdaad relatief nieuw. De Wet kansspelen op afstand ging pas in 2021 echt leven, maar online gokken zelf? Daar loop ik inmiddels 28 jaar in rond, ja je leest het goed, achtentwintig jaar.
Mijn online gokavontuur begon in 1998 bij Planet Poker. Dat was niet zomaar een pokersite: Planet Poker wordt gezien als de eerste online pokerroom waar voor echt geld gespeeld kon worden. Op 1 januari 1998 werd daar de eerste real-money pokergame gedeeld. En daar zat ik een paar maanden later tussen om mijn eerste online pokerhandjes te spelen.
Toen online gokken nog het Wilde Westen was
Wie nu een online casino opent, ziet in een paar seconden honderden spellen, live dealers in professionele studio’s, automatische betalingen, stortingslimieten, Cruks, verificaties en een app die technisch vaak beter werkt dan die van je bank. Dat was toen wel even anders.
Online gokken was pionieren en casino’s waren zelf nog aan het ontdekken hoe hun product eigenlijk moest werken. Betalen en uitbetalen was soms een klein avontuur op zichzelf. Ik heb letterlijk meegemaakt dat er vanuit Amerika een cheque richting Nederland kwam omdat ik geld wilde opnemen. Probeer dat maar eens uit te leggen aan een speler die tegenwoordig ongeduldig wordt als een uitbetaling niet dezelfde dag op zijn bankrekening staat.
Maar juist omdat alles nieuw was, vond ik het fascinerend. Ik ben altijd iemand geweest die op zoek gaat naar een edge. Hoe werkt iets en waar zitten de fouten? Welke voorwaarden zijn gunstig en hoe werken bonussen? Wanneer heeft een casino iets niet helemaal goed doorgerekend? Via MSN-communities en andere online groepen wisselden we informatie uit en leerden we van elkaar. Bonussen waren in die tijd soms werkelijk een vak apart. Sommige casino’s deelden geld uit met voorwaarden waarvan je dacht: hebben ze dit zelf eigenlijk wel doorgerekend?
Ook spelers doen ongelooflijk domme dingen
Casino’s maken fouten. Maar geloof me: spelers kunnen er ook wat van, ook ik. Zo speelde ik ooit online en drukte ik blijkbaar per ongeluk op de maximale inzet. Honderd euro per klik. Ik had het niet meteen door en kwam er pas achter toen mijn account angstaanjagend snel richting nul ging. Dat zijn van die momenten waarop je ineens heel goed wakker bent.
Andersom heb ik ook een tijd gespeeld terwijl ik dacht dat ik met mijn eigen geld bezig was. Ik won, verloor, leefde helemaal mee, totdat ik erachter kwam dat ik per ongeluk in de demo-modus zat en met Play money speelde. Fantastisch gespeeld Armijn. Alleen jammer dat je er helemaal niets aan hebt.
En iedere ervaren gokker kent waarschijnlijk ook het gevoel dat werkelijk alles tegenzit. Tien, twintig of vijftig keer op rij net verkeerd. Dan begint ergens achter in je hoofd dat stemmetje: dit kan toch niet kloppen? Dit spel is rigged! Om vervolgens een andere keer met je laatste paar euro een bonusgame te raken waarmee je bij wijze van spreken een complete vakantie wint en dat is gokken. En precies daar zit tegelijkertijd de schoonheid en het gevaar.
De politiek draait de duimschroeven verder aan
Het kabinet wil de Nederlandse online gokmarkt opnieuw aanzienlijk strenger reguleren. Er liggen plannen voor een verbod op reclame voor online kansspelen en een verbod op bonussen. Daarnaast wordt gewerkt aan een overkoepelende stortingslimiet waarbij een speler die meer wil kunnen storten eerst zijn financiële draagkracht moet aantonen. Ook Cruks moet verder worden verbeterd.
Tijdens het Kamerdebat van 3 september bleek bovendien brede politieke steun voor een veel hardere aanpak van illegale goksites. Over de legale markt verschillen de meningen echter behoorlijk. Partijen als ChristenUnie, SGP en CDA willen op onderdelen veel verder gaan, terwijl onder andere VVD en D66 waarschuwen voor een effect dat ik als speler heel goed begrijp: maak je legaal gokken te onaantrekkelijk, dan kan een deel van de spelers verdwijnen naar casino’s waar Nederland helemaal geen controle meer over heeft.
De discussie over een minimumleeftijd van 21 jaar laat dat dilemma mooi zien. Staatssecretaris Claudia van Bruggen wil die verhoging voorlopig niet doorvoeren, mede omdat eerst duidelijker moet worden hoeveel jonge spelers daardoor naar het illegale aanbod zouden uitwijken. En daar zit volgens mij de kern van het hele gokdebat.
Je kunt een speler beschermen, maar je kunt hem niet wegregelen
Begrijp mij niet verkeerd. Na 28 jaar online gokken hoef je mij echt niet uit te leggen dat er een donkere kant is. Ik herinner me een studentenvriend die na een flink beschonken nacht ’s middags zijn casinoaccount opende. Hij kon zich nauwelijks herinneren wat hij de avond ervoor had gedaan. Zijn saldo kon het hem wel vertellen, 0 euro!
Dat is de andere kant van het gemak van online gokken. Een fysiek casino moet je bezoeken. Je moet erheen rijden, naar binnen lopen en bent omringd door andere mensen. Een online casino zit 24 uur per dag in je broekzak. Als je dronken, boos, verdrietig of impulsief bent, is de afstand tussen de gedachte ik ga even gokken en de eerste spin soms letterlijk tien seconden. Daarom vind ik goede spelersbescherming belangrijk.
Maar goede regelgeving betekent voor mij niet automatisch: zoveel mogelijk verbieden. Als we het legale aanbod volbouwen met blokkades, controles en beperkingen terwijl een illegaal casino één Google-zoekopdracht verderop zonder Cruks, zonder stortingslimiet en zonder Nederlandse zorgplicht klaarstaat, kunnen we onszelf behoorlijk in de voet schieten. Dat besef hoorde ik gelukkig ook terug in de Tweede Kamer. Over strengere regels wordt verschillend gedacht, maar over de noodzaak om het illegale aanbod veel harder aan te pakken bestaat inmiddels opvallend veel overeenstemming.
En we staan pas aan het begin
Wat mij na al die jaren misschien nog het meest fascineert, is dat online gokken zichzelf continu opnieuw uitvindt. Van die primitieve pokertafel op Planet Poker naar duizenden videoslots. Van een simpele roulette camera naar complete live casinostudio’s met presentatoren, spelshows en interactieve bonusgames. Gokkasten zijn geen simpele rollen meer, maar complete mathematische bouwwerken met features, bonusmechanismen en verschillende spelstructuren.
En nu komt AI eraan en ik durf wel te voorspellen dat kunstmatige intelligentie de komende jaren opnieuw enorme veranderingen gaat brengen. Spellen kunnen persoonlijker worden, gedrag kan sneller worden geanalyseerd en casino’s zullen nog beter begrijpen wat spelers doen en dat biedt fantastische mogelijkheden. Maar juist daardoor wordt de verantwoordelijkheid groter.
Na 28 jaar online gokken weet ik één ding zeker: de techniek verandert razendsnel, maar de mens achter het scherm verandert veel minder snel.
We willen spanning. We willen winnen. We zoeken patronen. We overschatten onszelf en we maken fouten. Daarom moet politiek beleid niet alleen worden geschreven vanuit angst voor gokken, maar vanuit kennis van de speler. Bescherm mensen die bescherming nodig hebben. Pak illegale casino’s keihard aan. Zorg dat legale aanbieders hun verantwoordelijkheid nemen, maar vergeet niet waarom die legale markt ooit is geopend.
Want na 28 jaar online gokken heb ik genoeg casino’s zien komen en gaan om één ding te weten: de speler verdwijnt niet omdat Den Haag een nieuwe regel bedenkt. De vraag is alleen waar hij straks gaat spelen.
