Nederlandse gebruikers van Facebook en Instagram worden nog altijd op grote schaal geconfronteerd met illegale gokreclames. Dat blijkt uit onderzoek dat branchevereniging VNLOK heeft laten uitvoeren naar gokadvertenties op de platforms van Meta. In mei verwees 96% van de onderzochte advertenties naar een aanbieder zonder Nederlandse vergunning. In juni lag het aandeel illegale advertenties op Facebookpagina’s zelfs op 98,8%.
Volgens VNLOK vormt de omvang van de illegale gokreclame een serieus probleem voor de bescherming van spelers. Illegale online casino’s vallen immers niet onder dezelfde Nederlandse regels en toezicht als aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit (Ksa).
Sterke toename aantal Facebookpagina’s met gokreclame
Het onderzoek laat volgens VNLOK zien dat het probleem bovendien groter wordt. In mei werden 697 Facebookpagina’s gevonden waarop gokreclame werd aangeboden. Een maand later was dit aantal gestegen naar 3.237 pagina’s.
Opvallend is dat deze pagina’s lang niet altijd herkenbaar zijn als aanbieders van kansspelen. VNLOK zag onder meer fanpagina’s, gemeentepagina’s, marketingbureaus, entertainmentwebsites en persoonlijke blogs tussen de pagina’s waarop gokadvertenties verschenen.
Hierdoor kan het voor gebruikers lastig zijn om te herkennen dat zij met een advertentie voor een illegaal online casino te maken hebben.
Bijna alle advertenties verwijzen naar illegale aanbieders
VNLOK onderzocht niet alleen Facebookpagina’s, maar keek ook naar de advertenties zelf. Voor de analyse werden de 65.000 gokadvertenties met het grootste bereik geselecteerd.
In mei bleek 96,5% van deze advertenties afkomstig te zijn van aanbieders zonder Nederlandse vergunning. In juni daalde het percentage weliswaar iets, maar nog altijd was 93,7% van de onderzochte advertenties afkomstig van een illegale aanbieder.
De cijfers liggen volgens VNLOK in lijn met eerder onderzoek dat eind vorig jaar werd uitgevoerd. Daarmee lijkt illegale gokreclame op de platforms van Meta geen tijdelijk probleem te zijn, maar een structureel verschijnsel.
Illegale gokadvertenties vaak maar korte tijd zichtbaar
Een andere opvallende uitkomst is de korte levensduur van veel advertenties. In mei stond een gokadvertentie gemiddeld 1,58 dagen online. Maar liefst 76% van de advertenties was minder dan 24 uur zichtbaar.
In juni nam de gemiddelde looptijd toe tot twee dagen. Toch stond nog altijd 65% van de advertenties minder dan een dag online.
Meta verwijderde volgens de onderzoeksresultaten 11% van de illegale advertenties in mei en 15% in juni. VNLOK stelt dat een advertentie daardoor al veel gebruikers kan hebben bereikt voordat deze wordt verwijderd.
De branchevereniging ziet hierin een belangrijk probleem: achteraf verwijderen is volgens VNLOK onvoldoende wanneer een advertentie in korte tijd een groot Nederlands publiek kan bereiken.
Cloaking maakt controle moeilijker
Illegale aanbieders gebruiken volgens VNLOK verschillende technieken om controles te omzeilen. Een daarvan is cloaking. Daarbij kunnen verschillende bezoekers verschillende inhoud te zien krijgen wanneer zij op dezelfde advertentie klikken.
Een gebruiker kan bijvoorbeeld worden doorgestuurd naar een pagina die op het eerste gezicht betrouwbaar lijkt, terwijl een andere bezoeker een andere bestemming te zien krijgt. VNLOK signaleerde daarbij onder meer verwijzingen naar nagemaakte appstores waar een app van een illegaal online casino werd aangeboden.
Deze werkwijze maakt het volgens de branchevereniging moeilijker voor platforms en toezichthouders om illegale advertenties automatisch te herkennen en te blokkeren.
Van Facebook naar Telegram
VNLOK constateerde daarnaast dat illegale gokreclames gebruikers kunnen doorsturen naar berichtendienst Telegram. In juni werd volgens het onderzoek een route aangetroffen waarbij een Facebook-advertentie leidde naar een Telegram-kanaal.
Daar werd vervolgens een online casino aangeboden via een zogenoemde mini-app. Op die manier wordt een deel van de promotie en het aanbod buiten het oorspronkelijke platform voortgezet.
Volgens VNLOK laat dit zien dat illegale aanbieders steeds verschillende digitale kanalen combineren om potentiële spelers te bereiken.
Bekende merknamen worden misbruikt
Een ander probleem dat VNLOK benoemt, is het gebruik van bekende merknamen en beeldmerken van legale Nederlandse casino aanbieders. Illegale partijen zouden deze namen gebruiken om vertrouwen bij consumenten te wekken.
Een gebruiker die denkt op een advertentie van een bekende en legale aanbieder te klikken, kan uiteindelijk worden doorgestuurd naar een illegale goksite. Daarmee wordt niet alleen de speler misleid, maar kan volgens VNLOK ook het vertrouwen in het legale online kansspelaanbod worden aangetast.
VNLOK waarschuwt voor gevolgen voor spelers
Björn Fuchs, voorzitter van VNLOK, noemt de onderzoeksresultaten zorgwekkend. Volgens hem staat de spelersbescherming onder druk wanneer illegale aanbieders zo eenvoudig Nederlandse consumenten kunnen bereiken.
“De cijfers laten zien dat illegale gokreclame op Meta nog altijd op grote schaal aanwezig is. Dit zet de bescherming van spelers onder druk.”
Fuchs wijst daarbij op het grotere risico dat verbonden is aan spelen bij illegale aanbieders. Volgens VNLOK hebben spelers die illegaal gokken ruim vier keer vaker een hoog risicoprofiel.
Juist daarom vindt de branchevereniging het belangrijk dat illegale gokreclames niet pas worden verwijderd nadat ze gebruikers hebben bereikt, maar vooraf worden tegengehouden.
VNLOK wil strengere controle door Meta
VNLOK heeft inmiddels juridische stappen tegen Meta aangekondigd. De branchevereniging wil het moederbedrijf van Facebook en Instagram voor de rechter dagen vanwege de aanwezigheid van illegale gokreclame. Daarnaast heeft VNLOK een klacht ingediend bij de Europese Commissie.
Een belangrijk voorstel van de branchevereniging is een systeem waarbij adverteerders die Nederlandse consumenten met gokreclame willen bereiken vooraf worden gecontroleerd. Meta zou daarbij moeten verifiëren of een adverteerder daadwerkelijk beschikt over een Nederlandse vergunning.
Ook wil VNLOK dat platforms actiever zoeken naar technieken zoals cloaking en omleidingen via berichtendiensten.
Ook Ksa moet volgens VNLOK steviger optreden
De verantwoordelijkheid ligt volgens VNLOK niet uitsluitend bij Meta. De branchevereniging vraagt ook om steviger optreden van de Kansspelautoriteit tegen partijen die illegaal aanbod faciliteren.
Daarbij noemt VNLOK onder meer platforms, marketingbedrijven en affiliates. Volgens de branchevereniging moeten de bestaande wettelijke mogelijkheden beter worden benut om illegale gokreclame en het faciliteren van illegaal aanbod tegen te gaan.
Tegelijkertijd benadrukt VNLOK dat het legale aanbod voldoende zichtbaar moet blijven. Vergunninghouders moeten volgens de branchevereniging kunnen concurreren met illegale aanbieders. Extra regels voor legale online casino’s mogen er daarom niet toe leiden dat consumenten het legale aanbod moeilijker kunnen vinden.
Onderzoek wordt periodiek herhaald
VNLOK voert het onderzoek periodiek uit met behulp van de Ads Library van Meta. Daarbij worden Facebookpagina’s opgespoord die adverteren op termen die verband houden met online casino’s en kansspelen.
De gevonden advertenties worden vervolgens onderzocht op verschillende kenmerken, waaronder bereik, doelgroep, advertentievorm, looptijd en de vergunningstatus van de aanbieder.
De nieuwste cijfers laten volgens VNLOK zien dat illegale gokreclame ondanks eerdere aandacht voor het probleem nog altijd op grote schaal aanwezig is op Facebook en Instagram. De branchevereniging wil daarom dat platforms niet alleen sneller reageren op meldingen, maar vooral vooraf controleren wie Nederlandse consumenten met gokreclame probeert te bereiken.
Voor Nederlandse spelers blijft het ondertussen belangrijk om goed te controleren of een online casino daadwerkelijk over een vergunning van de Kansspelautoriteit beschikt. Een advertentie op Facebook of Instagram betekent namelijk niet automatisch dat de aanbieder legaal is.
