Nederlanders die zich hebben ingeschreven bij Cruks, het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen, krijgen via Facebook en Instagram alsnog illegale gokreclames voorgeschoteld. Dat blijkt uit onderzoek van de onderzoeksredactie van BNR. Vooral advertenties waarin wordt verwezen naar casino’s die zonder Cruks zouden werken, baren zorgen bij deskundigen en de Nederlandse kansspelsector.
Illegale casino’s adverteren met gokken zonder Cruks
BNR onderzocht de advertentiebibliotheek van Meta en trof tientallen advertenties aan die zich richten op mensen die vanwege hun gokgedrag juist afstand hebben genomen van kansspelen. In verschillende advertenties wordt beweerd dat internationale online casino’s het Nederlandse Cruks-register niet controleren.
Een deel van de reclames is bovendien met behulp van AI samengesteld. Zo worden AI-stemmen gebruikt om potentiële spelers ervan te overtuigen dat zij ondanks een Cruks-inschrijving toch online kunnen gokken.
De advertenties zijn daarmee opvallend gericht op een kwetsbare doelgroep. Een inschrijving bij Cruks is immers bedoeld om mensen tijdelijk of langdurig te beschermen tegen de verleiding om opnieuw te gokken.
Jellinek waarschuwt voor terugval
Jellinek benadrukt tegenover BNR dat mensen die herstellen van een gokverslaving kwetsbaar kunnen blijven voor een terugval. Volgens Judith Noijen, adviseur preventie bij Jellinek, kunnen stress, eenzaamheid en andere moeilijke omstandigheden ervoor zorgen dat de zelfcontrole tijdelijk minder wordt.
Juist op zo’n moment kunnen advertenties voor casino’s zonder Cruks een extra risico vormen. Iemand hoeft niet actief op zoek te zijn naar een gokwebsite om met een dergelijke boodschap geconfronteerd te worden.
Ook Gea-marit Dekker van het Expertisecentrum Gokken van het Trimbos-instituut wijst op dit gevaar. Volgens haar kan een onverwachte gokadvertentie een trigger zijn voor iemand die zich juist via Cruks tegen impulsief gokgedrag probeert te beschermen.
Kansspelautoriteit wil strengere aanpak
De Kansspelautoriteit (Ksa) probeert illegale gokreclames op Meta aan te kaarten. De toezichthouder kan advertenties op Facebook en Instagram echter niet zelf verwijderen. Daarvoor is medewerking van het platform nodig.
Tegenover BNR laat de Ksa weten dat Meta advertenties die door de toezichthouder onder de aandacht worden gebracht wel verwijdert. Volgens de toezichthouder gaat het echter slechts om een deel van het totale aanbod en zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk om illegale gokreclames daadwerkelijk terug te dringen.
Daarmee blijft een belangrijk probleem bestaan: advertenties kunnen worden verwijderd, maar nieuwe campagnes kunnen vervolgens opnieuw verschijnen.
VNLOK bereidt juridische stappen tegen Meta voor
Ook branchevereniging VNLOK maakt zich zorgen over de omvang van het probleem. Voorzitter Björn Fuchs bevestigt tegenover BNR dat juridische stappen tegen Meta worden voorbereid. De dagvaarding en bijbehorende claim zijn volgens Fuchs nog in voorbereiding.
VNLOK heeft al contact met Meta over de kwestie. De branchevereniging vindt dat sociale mediaplatforms een grotere verantwoordelijkheid moeten nemen bij het tegenhouden van advertenties van illegale aanbieders.
Meta stelt in een reactie dat adverteerders zich aan de lokale wet- en regelgeving moeten houden. Het bedrijf zegt daarnaast de handhaving tegen illegale gokreclames serieus te nemen. De kritiek vanuit de sector laat echter zien dat er twijfels bestaan over de effectiviteit van die aanpak.
Meta verdient mogelijk miljoenen aan illegale gokreclames
Een eerder onderzoek van VNLOK en het Keurmerk Responsible Affiliates (KVA) schatte dat Meta in Nederland jaarlijks minimaal €10 miljoen zou verdienen aan illegale gokadvertenties.
Volgens Björn Fuchs gaat het om een voorzichtige schatting. Internationaal zou het bedrag volgens hem kunnen oplopen tot honderden miljoenen euro’s. Ook Steven Vrolijk van het KVA benadrukt dat de genoemde €10 miljoen vooral als ondergrens moet worden gezien.
De financiële omvang maakt de discussie over de verantwoordelijkheid van sociale mediaplatforms extra relevant. Zolang illegale aanbieders via advertenties nieuwe spelers kunnen bereiken, blijven ook mensen die zich bewust voor Cruks hebben aangemeld een potentiële doelgroep.
“De €10 miljoen die Meta jaarlijks aan illegale gokreclames verdient, moet echt als een absolute ondergrens worden gezien. Het werkelijke bedrag ligt waarschijnlijk veel hoger. Dat maakt het extra belangrijk dat platforms als Meta hun verantwoordelijkheid nemen en voorkomen dat kwetsbare spelers opnieuw met illegale gokaanbieders worden geconfronteerd.”
Steven Vrolijk, juridisch specialist bij LegaalNederlandscasino.nl
Strijd tegen ‘casino zonder Cruks’ krijgt meer aandacht
Het BNR-onderzoek brengt opnieuw de problematiek rond zogenoemde ‘casino’s zonder Cruks’ onder de aandacht. Legale online casino’s in Nederland moeten spelers controleren en zich houden aan de Nederlandse regelgeving. Illegale aanbieders vallen daarbuiten en proberen juist met de belofte van gokken zonder Cruks spelers over te halen.
De zaak laat volgens betrokken organisaties zien dat de aanpak van illegale gokreclames niet alleen bij de Kansspelautoriteit ligt. Ook grote technologiebedrijven zoals Meta hebben een belangrijke rol bij het controleren en verwijderen van advertenties.
Voor spelers die zich bij Cruks hebben ingeschreven, is het bovendien belangrijk om zich ervan bewust te zijn dat een advertentie op Facebook of Instagram niet automatisch betekent dat een casino legaal of betrouwbaar is. De aanwezigheid van een advertentie op een groot platform biedt daarvoor geen garantie.
De discussie over illegale gokreclames op Meta lijkt daarmee voorlopig nog niet voorbij. Met het aangekondigde juridische traject van VNLOK en de toenemende aandacht vanuit de landelijke media kan de druk op Meta om de advertenties beter te weren de komende periode verder toenemen.
