De Nationale Postcode Loterij en VriendenLoterij mogen niet vaker dan 69 trekkingen per jaar organiseren. De Raad van State heeft het hoger beroep van beide goede doelen loterijen afgewezen. Daarmee blijft de beperking die de Kansspelautoriteit aan hun vergunningen heeft verbonden van kracht.
De zaak draait om de vergunningen die de Kansspelautoriteit (Ksa) in 2021 verleende voor de periode van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2026. Daarin staat dat iedere loterij maximaal 69 trekkingen per kalenderjaar mag houden.
De Nationale Postcode Loterij en VriendenLoterij waren het niet eens met deze beperking. Zij wilden dat het maximum helemaal zou verdwijnen of zou worden verhoogd naar 379 trekkingen per jaar. Nadat de rechtbank Amsterdam hen eerder geen gelijk gaf, stapten de loterijen naar de Raad van State.
Maximum van 69 trekkingen blijft toegestaan
Volgens de loterijen beperkt het maximum hun vrijheid om kansspelen aan te bieden en is er sprake van een beperking van het vrije verkeer van diensten binnen de Europese Unie. De Raad van State erkent dat het voorschrift het vrije dienstenverkeer beperkt, maar oordeelt dat daarvoor binnen het Nederlandse kansspelbeleid een rechtvaardiging bestaat.
Daarbij speelt onder meer kanalisatie een rol. Het Nederlandse kansspelbeleid probeert spelers naar gereguleerd legaal aanbod te leiden. Volgens de Raad van State mogen verschillende soorten kansspelen daarbij verschillend worden behandeld wanneer de kenmerken van die spellen daar aanleiding toe geven.
Goededoelenloterijen verschillen bijvoorbeeld van online kansspelen. Bij online gokken kunnen spelers vrijwel voortdurend deelnemen en is de tijd tussen een inzet en het resultaat doorgaans veel korter. Bij goededoelenloterijen zit juist relatief veel tijd tussen het kopen van een lot en de daadwerkelijke trekking.
Vergelijking met Lotto overtuigt niet
De loterijen wezen ook op het verschil met andere kansspelen. Zo geldt voor online kansspelen geen vergelijkbaar maximum aan winmomenten en kan Lotto B.V. aanzienlijk meer trekkingen organiseren.
Dat betekent volgens de Raad van State echter niet automatisch dat ook goededoelenloterijen meer trekkingen moeten kunnen houden. De verschillende kansspelvormen hebben andere kenmerken en kunnen daarom onder andere regels vallen.
De Ksa stelde bovendien dat een sterke uitbreiding van het aantal trekkingen gevolgen kan hebben voor de kanalisatie. Wanneer meerdere aanbieders bijvoorbeeld dagelijks loterijen zouden organiseren, zou het bestaande legale aanbod volgens de toezichthouder mogelijk minder effectief worden in het aantrekken van spelers die anders bij illegale loterijen spelen. De Raad van State vindt deze redenering niet onaannemelijk.
Loterijen benutten maximum niet volledig
Opvallend is dat de Nationale Postcode Loterij en VriendenLoterij het huidige maximum van 69 trekkingen volgens de uitspraak nog nooit volledig hebben benut.
Het maximum biedt ruimte voor verschillende trekkingen verspreid over het jaar. Ook in de huidige informatie over meerjarige loterijvergunningen noemt de Kansspelautoriteit maximaal 69 trekkingen per kalenderjaar als een van de voorwaarden.
De Raad van State ziet uiteindelijk onvoldoende reden om het voorschrift buiten werking te stellen. De loterijen hebben volgens de hoogste bestuursrechter niet voldoende onderbouwd waarom hun economische belangen zwaarder zouden moeten wegen dan de belangen achter de beperking.
Het hoger beroep is daarom ongegrond verklaard. De uitspraak van de rechtbank Amsterdam blijft in stand en de Nationale Postcode Loterij en VriendenLoterij blijven gebonden aan maximaal 69 trekkingen per jaar.
